Öğrenme Mühendisliği, öğrenme bilimi, eğitim teknolojisi, veri analitiği ve tasarım odaklı düşüncenin kesiştiği noktada ortaya çıkan nispeten yeni bir alandır. Bu alan, eğitim ortamlarının tasarımını bir mühendislik problemi olarak ele alır; bu süreç, ölçülebilir öğrenme çıktıları elde etmek için yinelemeli, kanıta dayalı ve sistematik olarak optimize edilir.
TED Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde Öğrenme Mühendisliği, sadece bir araştırma konusu değil; programları nasıl tasarladığımızı, öğretmenleri nasıl hazırladığımızı ve tüm programlarımızdaki etkiyi nasıl değerlendirdiğimizi şekillendiren temel bir felsefedir.
"Öğrenme Mühendisliği, öğrenenleri ve onların gelişimini desteklemek amacıyla öğrenme bilimlerini insan merkezli mühendislik tasarımı metodolojileri ve veriye dayalı karar verme süreçleri aracılığıyla uygulayan bir süreç ve uygulama alanıdır."
— IEEE Learning Engineering Working Group
Fakültemiz bu öğrenme mühendisi tanımı benimseyerek, onu Türkiye’deki yükseköğretim bağlamına uyarlamaktadır. TEDU Eğitim Fakültesi olarak, insanların nasıl öğrendiğini anlamanın ve öğrenmeyi daha etkili, eşitlikçi ve kalıcı hale getiren ortamlar tasarlamanın modern eğitimin en önemli zorluğu olduğuna inanıyoruz.
“Eğitim kurumları, yalnızca bilginin aktarıldığı yerler olmaktan çıkıp, kişiselleştirilmiş, teknoloji destekli, deneyimsel öğrenme ortamlarına dönüşmelidir.”
— Prof. Dr. Kürşat Çağıltay, Eğitim Fakültesi Dekanı
Öğrenme Mühendisliği, tam da bu vizyonu hayata geçirir. Dekanımızın veriye dayalı karar verme, etik sorumluluk ve birey merkezli öğrenmenin bir aracı olarak teknolojiye verdiği önem, doğrudan Öğrenme Mühendisliği çerçevesine yansır.
Dekanın mesajında ifade edilen “yeni nesil eğitimci”, özünde bir öğrenme mühendisidir: ortamlar tasarlayan, kanıtlara yanıt veren, dijital araçları amaca uygun şekilde uygulayan ve hem pedagojik uzmanlık hem de analitik titizlikle liderlik eden kişidir.
Öğrenme Mühendisliği, kanıta dayalı ve insan merkezli tasarıma dayanan yinelemeli bir döngü izler. Bu döngü, hem araştırma uygulamalarımıza hem de öğretmen yetiştirme yaklaşımımıza entegre edilmiştir.
1. Öğrenme Probleminin Tanımlanması
Paydaşlarla etkileşim kurarak, öğrenen ihtiyaçları analiz edilerek ve mevcut durum incelenerek öğrenme problemibelirlenir. Problem, ölçülebilir çıktıları olan bir mühendislik problemi olarak çerçevelendirilir.
2. Öğrenme Biliminin Uygulanması
Tasarım hipotezlerinin geliştirilmesinde bilişsel yük kuramı, geri getirme uygulamaları (retrieval practice), aralıklı tekrar, motivasyon araştırmaları ve sosyal öğrenme kuramı gibi öğrenme bilimi yaklaşımlarından yararlanılır.
3. Tasarım ve Prototipleme
Öğretim programları, değerlendirme araçları, dijital teknolojiler ve fiziksel öğrenme ortamlarını kapsayan eğitim tasarımlarının problem çözümü içinprototipleri geliştirilir, gerçek öğrenenlerle test edilir ve gerekli düzeltmeler yinelemeli bir süreç içerisinde yapılır.
4. Veri Toplama ve Analiz
Öğrenme analitiği verileri, değerlendirme sonuçları, katılım göstergeleri ve nitel geri bildirimler toplanır ve analiz edilir. Analitik yöntemler, doğrudan gözlemle fark edilmesi güç olan örüntülerin ortaya çıkarılmasını sağlar.
5. İyileştirme ve Ölçekleme
Tasarım, elde edilen kanıtlar doğrultusunda sürekli olarak iyileştirilir. Başarılı müdahaleler belgelendirilir, paylaşılır ve daha geniş bağlamlarda uygulanabilecek şekilde ölçeklendirilir; böylece hem kurumsal bilgi birikimine hem de alanın gelişimine katkı sağlanır.
TEDÜ Eğitim Fakültesindeki Öğrenme Mühendisliği yaklaşımı, birbirini tamamlayan dört temel bileşen üzerine inşa edilmiştir. Bu bileşenlerin her biri, programlarımıza ve araştırma faaliyetlerimize entegre edilmiştir.
🧠 Öğrenme Bilimi
Bilişsel psikoloji, nörobilim ve eğitim araştırmalarından elde edilen kanıtlar, tasarıma ilişkin her karara yön verir. Bu yaklaşım, belleğin, motivasyonun ve üstbilişsel süreçlerin nasıl işlediğine ilişkin bilimsel bulguları temel alır.
💻 Eğitim Teknolojileri
Yapay zekâ, uyarlanabilir sistemler, sanal ve artırılmış gerçeklik uygulamaları ile dijital pedagojiler; kendi başlarına bir amaç olarak değil, daha derin öğrenme hedeflerine ulaşmayı ve öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarını karşılamayı destekleyen araçlar olarak kullanılır.
📊 Veri Analitiği
Öğrenme analitiği ve veriye dayalı geri bildirim döngüleri, eğitimcilerin erken uyarı göstergelerini belirlemesine, öğretimi kişiselleştirmesine ve öğrenme ortamlarını sürekli olarak geliştirmesine olanak sağlar.
🔄 Tasarım Odaklı Düşünme
İnsan merkezli tasarım ilkeleri; problemin tanımlanması, fikir geliştirme, prototipleme ve test etme süreçlerinden oluşan yinelemeli döngülere rehberlik eder. Bu yaklaşım, öğrenenlerin ihtiyaçlarını her eğitim çözümünün merkezine yerleştirir.
Fakültenin Sıkça Sorulan Sorular sayfasında da vurgulanan öğrenci merkezli öğrenme anlayışı, özünde Öğrenme Mühendisliği ilkelerinin pedagojik bir yansımasıdır:
- Sorgulama ve eleştirel düşünmeyi temel alan aktif öğrenme ortamları
- Özgün ve katılımcı öğrenme deneyimleri sağlayan proje tabanlı öğrenme uygulamaları
- Öğrencilerin pasif bilgi alıcıları değil, bilginin oluşturulmasına aktif katkı sağlayan ortak aktörler olarak konumlandırılması
- Öğretim elemanlarının yalnızca içerik aktaran kişiler değil, öğrenme ortamlarının tasarımcıları olarak rol üstlenmesi
Bu yaklaşımlar pedagojik tercihlerden ibaret değildir; öğrenme bilimi alanında onlarca yıl boyunca biriken araştırma ve kanıtlardan hareketle Öğrenme Mühendisliği tarafından desteklenen sonuçlardır.
Öğrenme Mühendisliği alanına ilişkin kuramsal çerçeveler, uygulama örnekleri ve güncel araştırmalar için aşağıdaki kaynaklardan yararlanılabilir.
Kurumsal ve Mesleki Kaynaklar
- IEEE ICICLE Learning Engineering Initiative
- Learning Engineering Virtual Institute (LEVI)
- Learning Engineering Community Portal
- Learning Engineering Body of Knowledge (LEBOK)
Üniversite ve Araştırma Merkezleri
- Carnegie Mellon University – Open Learning Initiative
- Carnegie Mellon LearnLab Certificate Program
- Johns Hopkins University – Learning Engineering Career Path
- Arizona State University Learning Engineering Institute
Akademik Yayınlar
- Introduction to Learning Engineering
- Learning Engineering (Ellen Wagner)
- Learning Engineering in Educational Technology Research
- Journal of Educational Technology & Online Learning Article
- American Psychological Association (APA) Publication
- SCITEPRESS Conference Paper (2025)
Kitaplar
Webinar ve Sunumlar